Karın zarı ile karın içi organların yüzeylerine yayılım gösterebilen yumurtalık kanseri vakalarında cerrahi müdahale yalnızca yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmazken, operasyon esnasında uygulanan sıcak kemoterapi seçeneği doğru hasta grubunda cerrahiyi tamamlayan bir basamak olarak değerlendiriliyor.
Hastalığın yayılma derecesi, tümör dokusunun biyolojik özellikleri ve kişinin genel sağlık tablosu tedavi planının oluşturulmasında temel kriterleri oluşturuyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapinin bu süreçteki rolünün doğru anlaşılması gerektiğine işaret ediyor. Tıbbi adıyla HIPEC olarak bilinen hipertermik intraperitoneal kemoterapinin her hastada rutin biçimde kullanılmadığını vurgulayan Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yöntemin yalnızca uygun koşulları taşıyan hasta grubunda ve doğru zamanlamayla cerrahiyi tamamlayıcı bir seçenek niteliği taşıdığını dile getiriyor.
Ameliyatta tümör temizliği ve uygulama mantığı
Cerrahi girişimlerde ana gayenin hastanın yaşamsal güvenliği korunarak gözle fark edilen tüm tümör odaklarının vücuttan uzaklaştırılması olduğunu aktaran Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu ifadeleri kullanıyor:
“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”
Operasyon esnasında özel bir mekanizma vasıtasıyla ısıtılmış kemoterapi sıvısının karın boşluğunda belirli bir süre dolaştırılması prensibiyle yürütülen bu yöntem, cerrahi temizliğin hemen ardından devreye giriyor. Esas amaç, geride kalması muhtemel mikroskobik düzeydeki kanser hücrelerini etkisiz hale getirmektir. Kullanılacak etken madde, sıvının sıcaklık derecesi ve işlem müddeti belirlenen protokole göre şekilleniyor.
Yönteme dair oluşan yanlış algılara değinen Prof. Dr. Kahramanoğlu, şu değerlendirmede bulunuyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”
Klinik araştırmalar ve kılavuzların belirlediği kriterler
Sıcak kemoterapinin sağladığı faydayı kanıtlayan bilimsel verilerin başında, operasyon öncesinde kemoterapi uygulanan ve ardından ameliyat edilen evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarını kapsayan çalışmalar geliyor. Bu alanda gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun dönemli neticeleri, cerrahi işleme HIPEC eklenmesinin hastalığın nüksetmesini geciktirebildiğini ve genel yaşam süresine katkı sağladığını gösteriyor.
Hastalığı ilk defa nükseden, platin temelli ilaç tedavisine yanıt vermiş ve tümörleri cerrahiyle tamamen temizlenebilen belirli hasta gruplarında da sağkalım artışı bildiren veriler bulunuyor. Fakat bu grupta ciddi komplikasyon ve yan etki olasılıkları arttığı için fayda ve risk dengesinin titizlikle kurulması gerekiyor.
Klinik neticelerin her evreye ve tümör çeşidine uyarlanamayacağını kaydeden Kahramanoğlu, hastanın genel kondisyonu, böbrek kapasitesi, ilaçlara verdiği yanıt ve planlanan operasyonun genişliğinin kararı şekillendirdiğini belirtiyor. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi sürecini tamamlamış, genel durumu ve böbrek değerleri uygun evre III vakalarda yöntemin bir alternatif olarak sunulabileceğini aktarıyor.
Uygulama sürecini özetleyen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz” diyor.
Multidisipliner koordinasyon ve cerrahi strateji
İleri evre vakalarda tedavi yolculuğuna doğrudan ameliyatla başlanabileceği gibi kimi hastalarda öncelikle kemoterapi verilmesi tercih edilebiliyor. Bu yöndeki kararların mutlaka jinekolojik onkoloji uzmanlığınca verilmesi gerekiyor. Kapsamlı cerrahiler, cerrahi tecrübenin yanı sıra anestezi, ihtiyaç halinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve cerrahi sonrası bakım ünitelerinin tam bir uyum içinde çalışmasını şart koşuyor.
Sürecin bütüncül yönetilmesinin değerine değinen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”
